استان خوزستان نخستین زیستگاه مردم آریایی در فلات ایران بوده و به این سبب در بین ایرانشناسان به «زادگاه مردم ایران» شناخته شده است. زندگی شهرنشینی در خوزستان پیشینه ای هشت هزار ساله دارد و آن را در رده کهن ترین سرزمینهای جهان جای میدهد. در درازای تاریخ شناخته شده انسان، مردم خوزستان در زمینههای بسیاری پیشرو و نخست بوده اند.
پیش از پیدایش امپراتوری اندیشه دوستان (هخامنیشیان)، شاهنشاهی ایلام از 35 سده پیش در دشت خوزستان و سرزمینهای خاوری نزدیک به آن فرمانروایی میکرد. در آن زمان دو سرزمین بزرگ ایلام، «اوج» و «انشان» بودند. در زمان کمبوجیا پدر کوروش بزرگ، انشان، و در زمان کوروش بزرگ، پس از ماد، شوش به فرمان پارسیان در میآید.
در امپراتوری هخامنشی، شوش به همراه هگمتانه، بابل، و پارسه، همواره پایتخت هخامنشیان بوده است. کاخ آپادانا داریوش بزرگ هخامنشی، و کاخ اردشیر دوم هخامنشی از آثار به جا مانده در این شهر هستند که هر دو به دست الکساندر پلید مقدونی زیانهای فراوانی دیده اند. افزون بر این آثار، در شمال خوزستان آثار بیشمار ایلامی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی، ووو یافت میشود.
از میان این آثار، که همه نایاب یا کمیاب هستند میتوان به بزرگترین سنگ نوشتههای ایلامی به جای مانده برای ما، در تاریشا و کول فره ایذه، نخستین آسیابهای آبی جهان در شوشتر، یکی از بزرگترین پرستشگاههای ایلامی، زیگورات چغازنبیل شوش، نخستین دانشگاه پزشکی جهان در گندیشاهپور، یکی از نخستین سیستمهای مدیریت آب در شوشتر، دژپل و اهواز به همراه برخی از نخستین بندها (سد) و پلهای ساخته شده در جهان، در رامهرمز، مسجدسلیمان، شوشتر، و دژپل اشاره کرد. هرچند اینها همه آثار تاریخی خوزستان نیستند، خوزستان دارای چند ده هزار اثر تاریخی است و همین سبب آن شده که به آن نام «بهشت باستانشناسان» نیز بدهند.
خوزستان در دورهای اسلامی نیز همواره مهم و درخشان بوده است. هرچند در دوره ننگین قاجار، با روی کار آمدن شاهان پتیاره و نادان قاجاری از یک سو، و کوچ اعراب در پتج سده پیش به خوزستان، و نیرنگ برخی کشورهای اروپایی در پی یافت سرچشمههای بیشمار نفت در این سرزمین، میرفت که آینده این سرزمین به سویی شوم رود، ولی با هوشیاری بزرگمردان این سرزمین خوزستان از گزند بدخواهان ایران دور ماند.
هرچند این دست اندازیها پس از چند دهه، یک بار دیگر نیز به آزمون گذاشته شد، این بار به دست صدام حسین، ولی یک بار دیگر نیز مردم ایران دست اهریمنیان را از خاک پاک ایران کوتاه نمودند.
پس از جنگ، خوزستان همانند گذشته نبود. شهرهایی ویران از جنگ، مردمی کوچ کرده، سرمایههایی از دست رفته در زمینههای گوناگون، خوزستان همانند هشت سال پیش از آن، دومین استان کشور نبود.
خوزستان در بیست و اندی سال گذشته انباشتی از مشکلات فراوان در زمینه زندگی شهری و روستایی است، که در کنار کارخانهها، سدهای بزرگ، نیروگاهها و صنایع مادر کشور، تاریخ پرشکوه چندین هزار ساله، و طبیعت زیبا سیمایی ناهماهنگ و اندوه انگیز را پدید آورده است.
آمار رسمی نشان میدهند، 8% جمعیت ایران در خوزستان زندگی میکنند، 98% سرچشمههای نفت، و یک سوم آبهای روان ایران در خوزستان هستند. استان خوزستان تولید کننده نزدیک به 60% برق کشور است.
تارگاه «خوزستان»، برای آشنایی همگان با این سرزمین بزرگ و گوهربار، راه اندازی شده است. به ویژه کسانی که از راه چهارچوبهای کلیشه ای و بیشتر نادرست و کوته بینانه رسانه ای، با این استان زرخیز آشنا شده اند، و به این سبب پنداشتی که از این استان و مردم بزرگ آن دارند از راستی و درستی به دور است.
